Samenvatting
Kernboodschap
Section titled “Kernboodschap”Open source platformsoftware in de publieke sector heeft een structureel financieringsprobleem: gemeenten verwachten dat het “gratis” is, terwijl onderhoud, beveiliging en doorontwikkeling structureel geld kosten. Pure dienstenmodellen lossen dat niet op — ze creëren juist een prikkel om het ecosysteem klein te houden.
Een duurzaam alternatief vraagt drie dingen tegelijk:
- Een organisatiestructuur die de missie beschermt — geen aandeelhouders met exit-druk, geen mogelijkheid tot overname, salarissen en winstuitkering vooraf begrensd
- Een verdienmodel dat ecosysteemgroei beloont in plaats van bestraft — inkomsten op platformniveau (licenties of bijdragen), diensten als vrije markt
- Een transitiepad — beginnen waar de markt nu staat, niet waar je eindigen wilt
De drie hoofdstukken
Section titled “De drie hoofdstukken”Waarom open source platformsoftware zelden zichzelf onderhoudt, welke financieringsmodellen bestaan (community, licenties, subsidies, diensten), en hoe afnemers betrouwbaarheid moeten beoordelen.
Hoe for-profit, missiegedreven en steward-owned organisaties elk anders omgaan met missie, kwaliteit en continuïteit. Waarom cost-recovery schaal beloont in plaats van rendement.
Het concrete voorbeeld: stichting + BV, vijf statutaire constraints (max salaris, geen winstuitkering, overwinst terug, 100% focus, max 20 FTE), en drie verdienmodellen doorgerekend.
- Organisatiestructuur
- Model 1: Open Source + Diensten — eenvoudig, maar incentive-conflict
- Model 2: BSL + Ecosysteem — onze voorkeur
- Model 3: Centraal Aanbesteed — risico: monopsonie
- Modelkeuze & Transitie — waarom we beginnen met Model 1
Onze positie
Section titled “Onze positie”We prefereren Model 2 (BSL + ecosysteem van preferred suppliers) omdat het als enige het ecosysteem-incentive-conflict oplost: elke nieuwe leverancier vergroot de markt in plaats van de omzet aan te tasten.
We beginnen met Model 1 omdat de markt nog niet rijp is voor een licentiegesprek met gemeenten die “open source = gratis” verwachten.
We adviseren de VNG om de GIBIT aan te passen zodat afnemers van open source verplicht een onderhoudsbijdrage betalen. Dat lost het free-rider-probleem structureel op en is de brug van Model 1 naar Model 2.
→ Volledige modelkeuze en transitiestrategie
Meedoen
Section titled “Meedoen”- Voor Gemeenten — Kosten, SLA’s, aanbestedingen
- Voor Leveranciers — Verdienmodel en certificering
- Voor Investeerders — ROI-cap, klanten als investeerders
Referentie
Section titled “Referentie”- Begrippen & Terminologie
- BSL Licentie — Hoe de change date naar Apache 2.0 werkt
- Investeringen — Volledige financiële onderbouwing
- Impact van AI
- Bronnen
Discussie
Vragen, aanvullingen of tegenargumenten? Laat het achter. Reageren kan met een GitHub-account; selecteer een passage door deze in je reactie te citeren.