In Model 1: ecosysteemgroei schaadt de omzet
Elke supplier die diensten aanbiedt, neemt omzet weg bij Epistola BV. Het ecosysteem laten groeien betekent je eigen inkomsten ondermijnen — dus gebeurt het niet.
Model 2 — BSL + Ecosysteem
De kernvraag is: kan de bijdrage aan het onderhoud worden geborgd? Model 1 is het antwoord als die borging ergens buiten de software bestaat. Model 2 is het antwoord wanneer die externe borging ontbreekt — dan moet het borgingsmechanisme in de software zelf zitten.
Want zonder borging beloont een diensten-only model structureel het verkeerde gedrag: Epistola BV heeft geen reden om een ecosysteem te bouwen omdat elk nieuw ecosysteem-lid haar omzet bedreigt.
Model 2 lost dat op door de bijdrage in de licentie te borgen en de inkomstenstroom te splitsen. De stichting verdient op licenties. De BV verdient op diensten — maar nu als één van meerdere leveranciers in een open markt.
Hoe het incentive-conflict verdwijnt
Section titled “Hoe het incentive-conflict verdwijnt”In Model 1 schaadde ecosysteemgroei de omzet van Epistola BV direct. In Model 2 is dat omgekeerd.
In Model 2: ecosysteemgroei vergroot de omzet
Elke nieuwe preferred supplier betaalt licentieafdracht aan de stichting en brengt nieuwe gemeenten binnen. Meer suppliers = meer licenties = beter gefinancierd platform — ook voor de BV.
Elke nieuwe preferred supplier die zich aansluit:
- Betaalt licentieafdracht aan de stichting
- Brengt diensten naar gemeenten die Epistola BV niet kan bedienen (max 20 FTE)
- Trekt nieuwe gemeenten aan die anders het platform niet hadden gekozen
- Genereert meer licentie-inkomsten voor de stichting → beter gefinancierd platform → betere BV-omgeving
Epistola BV heeft nu een positief belang bij ecosysteemgroei. Meer suppliers = meer gemeenten = meer licenties = beter platform voor iedereen, inclusief de BV.
De besluiten die in Model 1 werden vermeden, worden in Model 2 vanzelfsprekend:
- Goede API-documentatie → meer derde partijen kunnen integreren → meer adoptie → meer licenties
- Derde-partij-certificering → groter ecosysteem → meer gemeenten → meer licenties
- Zelfservice-onboarding → lagere drempel voor adoptie → meer licenties
- Open template-standaard → meer ecosysteem-deelnemers → meer licenties
Het marktecosysteem
Section titled “Het marktecosysteem”flowchart TB
S["🏛️ Stichting<br/>IP, licentie, governance"]
BV["🏢 Epistola BV<br/>Platform + kernonderhoud + diensten"]
A["🏢 Preferred Supplier A<br/>SaaS hosting"]
B["🏢 Preferred Supplier B<br/>Implementatie & migratie"]
C["🏢 Preferred Supplier C<br/>Template QA + training"]
G["🏘️ Gemeenten"]
S -->|"Certificeert & stelt kaders"| BV
S -->|"Certificeert & stelt kaders"| A
S -->|"Certificeert & stelt kaders"| B
S -->|"Certificeert & stelt kaders"| C
BV & A & B & C -->|"Concurreren op dienstverlening"| G
BV & A & B & C -.->|"Licentieafdracht"| S
style S fill:#e1f5fe
style BV fill:#fff3e0
style A fill:#fce4ec
style B fill:#fce4ec
style C fill:#fce4ec
style G fill:#f1f8e9
Epistola BV is first among equals: de partij die het platform bouwt en de standaarden zet, maar niet de exclusieve dienstverlener. Andere preferred suppliers concurreren op kwaliteit, prijs en specialisatie.
Een gemeente die ontevreden is over haar preferred supplier, kiest een andere — zonder het platform te verlaten. Een preferred supplier die slechte kwaliteit levert, verliest klanten. Marktwerking op het dienstenniveau, stabiel eigenaarschap op het platform-niveau.
De twee inkomstenbronnen voor de stichting
Section titled “De twee inkomstenbronnen voor de stichting”Zelf-hosten: vaste licentie op inwonertal
Section titled “Zelf-hosten: vaste licentie op inwonertal”Gemeenten die het platform op eigen infrastructuur draaien — of laten draaien door een preferred supplier — betalen een jaarlijkse licentie gebaseerd op hun inwonertal.
| Gemeentegrootte | Inwoners | Licentie/jaar |
|---|---|---|
| Micro | < 5k | € 800 |
| Zeer klein | 5–10k | € 1.200 |
| Klein | 10–20k | € 1.800 |
| Klein–mid | 20–35k | € 2.800 |
| Mid | 35–60k | € 4.500 |
| Mid–groot | 60–100k | € 7.000 |
| Groot | 100–150k | € 10.000 |
| Zeer groot | 150–250k | € 15.000 |
| XL | 250k+ | € 20.000 |
Licenties worden niet rechtstreeks door gemeenten betaald — de preferred supplier draagt de licentiebijdrage af aan de stichting en belast dit door.
Schaalvoordelen: naarmate meer gemeenten deelnemen, dalen de tarieven (−5% bij 10+, −10% bij 20+, −15% bij 35+ gemeenten). Groei van het platform wordt direct doorgegeven aan de klanten.
SaaS-hosting: gebruik-gebaseerde afdracht
Section titled “SaaS-hosting: gebruik-gebaseerde afdracht”Wanneer een preferred supplier het platform als multi-tenant cloud-dienst aanbiedt aan meerdere klanten tegelijk, is een vaste licentie per gemeente onpraktisch. In dat geval geldt een gebruik-gebaseerde afdracht: een klein bedrag per gegenereerd document.
Dit maakt SaaS-hosting eerlijk schaalbaar: wie meer gebruikt, draagt meer bij. De afdracht is zo gekalibreerd dat ze bij gemiddeld gebruik vergelijkbaar uitkomt met de vaste licentie.
Meerdere partijen kunnen SaaS aanbieden. Er is geen exclusiviteit.
Diensten: de vrije markt
Section titled “Diensten: de vrije markt”Naast de licentie-inkomsten voor de stichting bestaat er een open markt voor diensten. Elke preferred supplier kan diensten aanbieden; ze concurreren op kwaliteit en prijs.
| Dienst | Wie biedt het aan? | Prijsstelling |
|---|---|---|
| Template kwaliteitscheck | Epistola BV + preferred suppliers | Vrije markt |
| Versie-compatibiliteitsvalidatie | Epistola BV + preferred suppliers | Vrije markt |
| Implementatie & migratie | Epistola BV + preferred suppliers | Vrije markt |
| SaaS hosting | Preferred suppliers (niet Epistola BV) | Vrije markt + per-document afdracht |
| SLA & support | Preferred suppliers | Vrije markt |
| Training | Epistola BV + preferred suppliers | Vrije markt |
| Maatwerk | Epistola BV + preferred suppliers | Vrije markt; code gaat upstream |
Epistola BV kan diensten aanbieden als elke andere preferred supplier. Ze hebben geen voorkeursbehandeling. Hun voordeel is diepgaande platformkennis — niet exclusiviteit.
De BSL: houvast zonder permanente lock-in
Section titled “De BSL: houvast zonder permanente lock-in”De Business Source License reguleert commercieel gebruik in jaar 1 na een release. Na precies één jaar gaat de code automatisch over naar Apache 2.0 — volledig vrij voor iedereen.
Dit heeft drie consequenties voor het ecosysteem:
Voor gemeenten: de maximale lock-in is één jaar. Wie een meerjarig contract sluit, zit het grootste deel van die periode al in het Apache 2.0-tijdperk van de vorige versie. Een concurrerende supplier kan altijd starten op basis van de vrijgegeven code.
Voor preferred suppliers: ze weten dat ze op een stabiel platform bouwen. De spelregels veranderen niet unilateraal. En ze kunnen zelf bijdragen aan de codebase, want de code is inzichtelijk.
Voor de stichting: de licentie financiert het beheer van het platform gedurende het jaar dat de code nog BSL is. De change date is statutair geborgd — de stichting kan dat niet terugdraaien zonder verzwaarde besluitvorming inclusief steward-instemmingsrecht.
Voor andere organisaties: niet-commercieel gebruik is volledig gratis. Commerciële organisaties kunnen het platform zonder licentie inzetten tot 200 documenten per dag in productie; daarboven is een licentie nodig. Test- en acceptatieomgevingen zijn altijd onbeperkt vrij.
→ Uitgebreide technische uitleg van de BSL en de gratis gebruiksruimte
Waarom Model 2 schaalbaar is
Section titled “Waarom Model 2 schaalbaar is”In Model 1 levert Epistola BV zelf (vrijwel) alle diensten. Hoe meer gemeenten meedoen, hoe meer dienstverlening nodig is — en dus hoe groter de BV zou moeten worden. Maar de BV mag statutair niet boven de 20 FTE groeien. Die vaste grens wordt dan het plafond: juist als het platform succesvol wordt, loopt de groei vast op de enige partij die de diensten levert.
In Model 2 groeit het ecosysteem mee zonder dat de BV groeit. Elke nieuwe preferred supplier voegt capaciteit toe. De stichting groeit mee in middelen (meer licenties) maar niet noodzakelijk in personeel. De BV blijft gefocust op wat alleen zij kan doen: de kern van het platform bouwen en onderhouden.
Het model is expliciet ontworpen voor schaal. Niet door de BV te laten groeien, maar door het ecosysteem te laten groeien.
GIBIT-compatibiliteit
Section titled “GIBIT-compatibiliteit”Compatibel met expliciete toelichting. De BSL is geen OSI-erkende open source licentie tijdens de eerste 12 maanden (na de change date wel: Apache 2.0). Gemeenten die in hun aanbesteding alleen OSI-erkende licenties accepteren, moeten die formulering verruimen naar “open source of source-available met geborgde overgang naar open source binnen 12 maanden”. Geen blokker, wel een gespreksonderwerp voor de gemeente-jurist.
→ Volledige analyse per clausule + aanbevolen aanbestedingsformuleringen
Zie ook
Section titled “Zie ook”- De kernvraag — Eén vraag, twee antwoorden: waar dit model in past
- Model 1: Open Source + Diensten — Het andere antwoord: borging buiten de licentie
- Organisatiestructuur — De BV-stichting structuur die beide antwoorden draagt
- BSL Licentie (referentie) — Technische en juridische werking van de BSL
- Afnemersperspectief — Hoe gemeenten en leveranciers dit model beoordelen
Discussie
Vragen, aanvullingen of tegenargumenten? Laat het achter. Reageren kan met een GitHub-account; selecteer een passage door deze in je reactie te citeren.